Pyszczak.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
|
|
|
Pyszczaki, gębacze - ryby (głównie z rodziny pielęgnicowatych), które inkubują (wylęgają) ikrę we własnej jamie gębowej. Osobnik inkubujący (zazwyczaj samica) nie pobiera w tym czasie pokarmu. Wyjątek stanowią: pyszczak hełmiasty, pielęgnica brabancka Duboisa i pielęgnica brabancka Moora, które potrafią pobierać pokarm nie wypuszczając ikry (lub młodych) z pyska. Taka specjalizacja rozrodcza pozwala na zmniejszenie liczby składanych jaj do kilkudziesięciu, a nawet do kilkunastu sztuk. Jaja, a później młode ryby ukryte w pysku rodzica nie są narażone na ataki drapieżników, tym samym ich szanse na przeżycie znacznie rosną. Opiekę nad ikrą i narybkiem pełni zwykle samica. Samce wielu gatunków zajmują się w tym czasie ochroną zajmowanego terytorium, często wykazując przy tym dużą agresję. U niektórych gatunków samce aktywnie włączają się do bezpośredniej opieki nad potomstwem.
Oprócz tej - najwyżej rozwiniętej formy rozrodu u ryb jajorodnych – u pyszczaków zaobserwowano takie elementy zachowań społecznych, jak hierarchia zależności pomiędzy członkami grupy oraz pozycja najsilniejszego osobnika na określonym terytorium. Pyszczaki są gatunkami o bardzo różnorodnym wyglądzie, zachowaniu i preferencjach żywieniowych.
Do gębaczy należą wszystkie endemiczne pielęgnice z jeziora Niasa (Malawi) i niemal połowa pielęgnic z jeziora Tanganika.
Do pyszczaków jeziora Tanganika zalicza się między innymi ryby z rodzajów:
Poza rodziną pielęgnicowatych taką formę opieki nad potomstwem podejmują wszystkie apogonowate, ariusowate, ryby z rodziny Opistognathidae oraz niektóre guramiowate i bagrowate.