Promieniopłetwe.html



Promieniopłetwe
Belona – przedstawicielka belonokształtnych
Systematyka
Domena	eukarioty
Królestwo	zwierzęta
Podkrólestwo	tkankowce
Nadtyp	wtórouste
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Nadgromada	ryby kostnoszkieletowe
Gromada	promieniopłetwe
Nazwa systematyczna
Actinopterygii
Klein, 1885
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Promieniopłetwe (Actinopterygii) syn. kostnopromieniste – kategoria systematyczna obejmująca większość współcześnie żyjących gatunków ryb kostnoszkieletowych (Osteichthyes) – w randze gromady lub podgromady, w zależności od przyjętej klasyfikacji. Do promieniopłetwych zalicza się ponad 27 tys. gatunków zasiedlających zarówno wody słodkie jak i wody słone. Od mięśniopłetwych odróżnia je budowa płetw i sposób poruszania.

edytuj Cechy charakterystyczne

• szkielet – w całości lub w części – kostny
• płetwy rozpięte na szkielecie z promieni (kostnych lub chrzęstnych)

edytuj Systematyka

edytuj Rzędy

Niezależnie od przyjętej klasyfikacji biologicznej ryby promieniopłetwe dzieli się na rzędy. W poniższej tabeli przedstawiono wszystkie rzędy ze wskazaniem różnic pomiędzy klasyfikacjami ITIS i FishBase.

edytuj Ujęcie tradycyjne

W tradycyjnej klasyfikacji Actinopterygii dzielone są na trzy infragromady:

• kostnochrzęstne (Chondrostei) syn. kostnołuskie, kostołuskie, ganoidy chrzęstne obejmująca Acipenseriformes – jesiotrokształtne
• przejściowce (Holostei) syn. pełnokostne, ganoidy kostne obejmująca Lepisosteiformes – niszczukokształtne i Amiiformes – amiokształtne
• ryby kościste (Teleostei)

Polypteriformes – wielopłetwcokształtne zaliczano do odrębnej podgromady Brachiopterygii – ramieniopłetwe.

edytuj Ujęcie współczesne

Klasyfikacja propagowana przez Integrated Taxonomic Information System (ITIS) stawia Actinopterygii w randze gromady (class) i dzieli na:

• Chondrostei – kostnochrzęstne (Polypteriformes – wielopłetwcokształtne i Acipenseriformes – jesiotrokształtne)
• Neopterygii – nowopłetwe

Według najnowszych tendencji kladystycznych tradycyjnie przedstawiona grupa promieniopłetwych nie jest jednak grupą monofiletyczną (z powodu przejściowców), a tym samym nie stanowią taksonu naturalnego i właściwie nie powinna być opisywana jako podgromada.^{potrzebne źródło} Tym niemniej taka klasyfikacja nadal bywa stosowana.

Przeważająca większość ryb współczesnych to ryby kościste (Teleostei). Grupa przejściowców (Holostei) jest parafiletyczna. Kostnochrzęstne (Chondrostei) obejmują taksony kopalne i współczesne o wielu cechach prymitywnych.

Współcześnie istnieją tendencje do wyróżniania tylko dwóch grup (infragromad) promieniopłetwych: kostnochrzęstnych i Neopterygii ("nowopłetwych"). Sporne przejściowce znalazły się w Neopterygii, ale w odmiennych rzędach (niszczukokształtne i amiokształtne). Podczas gdy większość chrzęstnokostnych żyła w erze paleozoicznej i triasie, Neopterygii, choć znane już od końca permu najburzliwszy okres różnicowania przechodziły w triasie i jurze. Właśnie wówczas zaznaczyła się tendencja do redukcji liczby, grubości i wielkości łusek. Zaistniałe zmiany Neopterygii przyczyniły się do usprawnienia płetw (stąd nazwa Neopterygii i postulowana polska nazwa "nowopłetwe"). Płetwa ogonowa staje się symetryczna (w przeciwieństwie do heterocerkicznej u kostnochrzęstnych) i wykształca się skostniały kręgosłup. Gatunki zaliczane tradycyjnie do przejściowców (patrz wyżej) (jak amia i niszczuka) są obecnie coraz częściej uznawane za prymitywne formy Neopterygii.

Kladogram współczesnych promieniopłetwych^[1]

Przypisy

edytuj Źródła

1. Integrated Taxonomic Information System: ITIS (en). [dostęp 9 grudnia 2007].
2. Fishbase.org