Minogi.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Minogokształtne

Minóg morski (Petromyzon marinus)
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo tkankowce
Nadtyp wtórouste
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada bezżuchwowce
Gromada cefalaspidokształtne
Rząd minogokształtne
Nazwa systematyczna
Petromyzontiformes
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Otwór gębowy minoga

Minogokształtne, minogi (Petromyzontiformes) - rząd z gromady cefalaspidokształtnych (Cephalaspidomorphi) - prymitywnych zwierząt wodnych zaliczanych do bezżuchwowców.

Spis treści

edytuj Tryb życia

Minogi to pasożyty wodne spokrewnione ze śluzicami. Występują zarówno w wodach słonych jak i słodkich. Żerują głównie na rybach przysysając się do ich ciała i odżywiając krwią.

edytuj Budowa

Ciało minoga ma długość do 40 cm. Składa się z głowy, tułowia i ogona, przechodzących w siebie bez wyraźnych granic widocznych na zewnątrz ciała. Na końcu głowy znajduje się lejek przyssawkowy uzbrojony w zęby rogowe i otoczony płatkowato postrzępioną skórą. Wewnątrz lejka mieści się język również zaopatrzony w zęby. Na górnej części głowy znajduje się nieparzysty otwór węchowy, a z tyłu, za otworem nosowym - narząd ciemieniowy. Po obu stronach głowy leżą małe, słabo widoczne oczy, pokryte półprzezroczystą skórą. Po bokach głowy za oczami ciągnie się szeregiem po każdej stronie 7 otworów skrzelowych. Minóg ma 2 płetwy grzbietowe oraz ogonową; tylna płetwa grzbietowa łączy się z przednią, a ku tyłowi przechodzi w symetryczną płetwę ogonową.

Po brzusznej stronie ciała znajduje się otwór odbytowy i otwór moczowo-płciowy leżący na brodawce płciowej. Samce obok otworu płciowego mają pokładełko, a samice bezszkieletową płetwę odbytową (płciową). W okresie tarła wyraźnie zaznacza się dymorfizm płciowy.

Ciało minoga pokryte jest skórą, w której znajdują się gruczoły śluzowe i zakończenia nerwowe. Pod skórą znajdują się mięśnie, wykazujące wyraźną segmentację w odcinku tułowiowym i ogonowym. Szkielet i czaszka zbudowane z chrząstki. W skład szkieletu osiowego wchodzi struna grzbietowa otoczona osłoną łącznotkankową, na której znajdują się parzyste chrząstki - zawiązki łuków górnych kręgów.
Czaszka składa się z:

  • ze szkieletu lejka przyssawkowego, który składa się z następujących chrząstek:
    • pierścieniowatej
    • przedniej górnej
    • przedniej bocznej
    • tylnej bocznej
    • pałeczkowatej dolnej nieparzystej
    • podjęzykowej
  • puszki mózgowej - Zbudowana jest z chrzęstnej płytki podstawowej, na której leży mózgowie. Po środku płytka ma otwór na przysadkę mózgową. Do płytki przylega torebka węchowa i torebki słuchowe. Nie występuje część potyliczna czaszki ani sklepienie czaszki. Od góry mózg jest osłonięty jedynie łącznotkankową błoną.
  • szkieletu aparatu skrzelowego, składającego się z:
    • 9 łuków szkrzelowych
    • 4 chrząstek łączących łuki
    • chrząstki okołosercowej

edytuj Układ pokarmowy

Przedni odcinek przewodu pokarmowego spełnia rolę tłoka ssącego, umożliwiającego przyssanie się do ciała ryby i pobieranie krwi lub tkanki mięśniowej. Poniżej otworu gębowego, znajdującego się w lejku przyssawkowym leży otwór skrzelowy prowadzący do gardzieli. Otwór gębowy prowadzi do przełyku, który przechodzi w proste jelito. Przednie rozszerzenie jelita uważa się za żołądek. Przed nim znajduje się gruczoł wątrobowy. Wzdłuż jelita ciagnie się tzw. zastawka spiralna, powiększająca powierzchnię jelita i opóźniająca przesuwanie się pokarmu. Na pograniczu jelita przedniego i środkowego mieści się zaczątkowa, pęcherzykowata trzustka. Przewód pokarmowy kończy się otworem odbytowym.

edytuj Układ oddechowy

Układ oddechowy minoga występuje w postaci 7 par workowatych skrzeli pochodzenia endodermalnego (u innych kręgowców skrzelodysznych skrzela są pochodzenia ektodermalnego). Worki skrzelowe z jednej strony łączą się z gardzielą, a z drugiej przez otwory skrzelowe ze środowiskiem zewnętrznym. W workach skrzelowych znajdują się listewki, w których przebiegają naczynia krwionośne. W czasie oddychania woda dostaje się do gardzieli przez lejek przyssawkowy, a następnie do worków skrzelowych, a stamtąd wydostaje się otworami skrzelowymi na zewnątrz. Jeżeli minóg jest przyczepiony do ciała ryby, woda wpływa przez otwory skrzelowe do worków skrzelowych, gdzie zachodzi wymiana gazowa, a następnie wypływa również otworami skrzelowymi.

edytuj Układ krążenia

Układ krwionośny zamknięty. Serce leży z tyłu za przewodem skrzelowym. Zbudowane jest z zatoki żylnej, jednego przedsionka, jednej komory i stożka tętniczego. Przez serce przepływa wyłącznie krew żylna, nie zawierająca tlenu. Krew zawiera hemoglobinę. Krew z zatoki żylnej przechodzi do przedsionka, potem do komory i następnie do stożka tętniczego, od którego odchodzi aorta brzuszna. Rozdziela się ona na 2 tętnice, od których odchodzi po 8 tętnic skrzelowych doprowadzających. Tętnicami tymi krew płynie do worków skrzelowych. Utleniona krew w workach skrzelowych zbierana jest przez tętnice skrzelowe odprowadzające, które uchodzą do parzystych korzeni aorty. Korzenie aorty dają do przodu 2 tętnice głowowe, a z tyłu łączą się, tworząc aortę grzbietową. Zaopatruje ona w krew odcinek tułowiowy i ogonowy. Żyły jarzmowe uchodzące do zatoki żylnej zbierają krew żylną z odcinka głowowego. Krew żylna z tułowia zbierana jest przez żyły główne tylne, również uchodzące do zatoki żylnej. Do zatoki żylnej uchodzi także żyła wątrobowa. Żyła podjelitowa zbiera krew z przewodu pokarmowego, następnie wchodzi do wątroby i wychodzi z niej jako żyła wątrobowa.

edytuj Układ wydalniczy

Narządami wydalniczymi minoga są pranercza, ciągnące się po grzbietowej stronie aż do odbytu. Wzdłuż nerek biegnie przewód moczowy - przewód Wolffa. Moczowody uchodzą do zatoki moczowo-płciowej, która otwiera się na brodawce moczowo-płciowej.

edytuj Układ nerwowy i narządy zmysłów

Mózgowie minoga złożone jest z 5 odcinków ułożonych jeden za drugim. Móżdżek i śródmózgowie są słabo rozwinięte. Móżdżek jest wyraźnie wyodrębniony z rdzenia przedłużonego. Od kresomózgowia odchodzą duże płaty węchowe. Z międzymózgowiem łaczy się szyszynka i organ ciemieniowy. Z przedniej części dna międzymózgowia odchodzą nerwy wzrokowe. IX i X para nerwów mózgowych wychodzi poza obrębem mózgoczaszki. Rdzeń kręgowy jest taśmowaty i silnie spłaszczony grzbietobrzusznie.

Narządy zmysłu minoga to:

  • narząd węchu - Jest najlepiej rozwinięty. Leży na wierzchu głowy.
  • narząd słuchu, składający się z ucha wewnętrznego, zbudowanego z:
    • 2 kanałów półkolistych
    • pęcherzyka słuchowego
  • narząd wzroku - Jest słabo rozwinięty. Akomodacja następuje przez ruch soczewki pod wpływem skurczu mięśni deformujących gałkę oczną.
  • linia naboczna.

edytuj Układ rozrodczy i rozmnażanie

Minogi są rozdzielnopłciowe, zapłodnienie jest zewnętrzne. Mają pojedynczy gruczoł rozrodczy męski lub żeński. Po dojrzeniu jaja lub plemniki wydostają się do jamy ciała, z której dostają się do zatoki moczowo-płciowej, a następnie na zewnątrz. Minogi nie odżywiają się podczas wędrówki godowej, co powoduje uwstecznienie przewodu pokarmowego. Po odbyciu godów, giną. Stadium larwalne (ślepica, zwana też robaczycą) znacznie różni się od osobników dorosłych. Żyje zagrzebana w mule rzecznym; przeobraża się po 2-4 latach.

edytuj Systematyka

Do minogokształtnych zalicza się jedną rodzinę:

W Polsce występują cztery gatunki objęte ścisłą ochroną gatunkową:

oraz minóg Władykowa (Eudontomyzon vladykovi)

edytuj Bibliografia

  • Rząd:Minogokształtne Cephalospidiformes w: W.Zamachowski, A.Zyśk Strunowce Chordata, Wydawnictwo Naukowe WSP, Kraków, 1997 ISBN 83-86841-92-3

edytuj Zobacz też
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.