Afganistan.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

د افغانستان اسلامي جمهوریت
جمهوری اسلامی افغانستان
Islamska Republika Afganistanu
Flaga Afganistanu
 Godło Afganistanu
Flaga Afganistanu Godło Afganistanu
Hymn: Sorud-e-Melli
Położenie Afganistanu
Język urzędowy dari, paszto
Stolica Kabul
Ustrój polityczny republika islamska
Głowa państwa prezydent Hamid Karzai
Szef rządu prezydent Hamid Karzai
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe		 41. na świecie
647 500[1] km²
~0%
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia		 38. na świecie
32 738 000[2]▲
50,5 osób/km²
Jednostka monetarna afgani (AFN)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
19 sierpnia 1919
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +4:30(za http://www.timeanddate.com/
Kod ISO 3166 AFG
Domena internetowa .af
Kod samochodowy AFG
Kod telefoniczny +93
Mapa Afganistanu
1  Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en)
2  Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en)

Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Daulat-e Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Daulat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.

Spis treści

edytuj Ustrój polityczny

Afganistanem rządzi prezydent, który jest głową państwa i szefem rządu.

Afganistan podzielony jest na 34 prowincje.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Afganistanu.

edytuj Geografia

Afganistan jest wysokogórskim krajem śródlądowym, nieposiadającym dostępu do morza, położonym w środkowej i południowo-zachodniej Azji. Ponad 4/5 powierzchni zajmują góry. Z północnego wschodu na południowy zachód rozpościerają się Hindukusz z największym szczytem kraju (Nuszaak, 7 455 m n.p.m.), przechodzący w surowe obszary Wyżyny Irańskiej, a następnie w półpustynię Registanu, między którymi znajduje się Wyżyna Haradżat z kilkoma przełęczami umożliwiającymi komunikację pomiędzy regionami kraju. Klimat surowy i mroźny, w górach średnie temperatury stycznia spadają do -15°C, a w lipcu rzadko przekraczają 0°C. Lata najcieplejsze na pustynnych obszarach na południu (powyżej +22°C). Opady w górach powyżej 1 500 mm rocznie, większa część kraju ma 400-600 mm rocznie, na terenach stepowych poniżej 200 mm rocznie. Ziemie uprawne zajmują zaledwie 12% powierzchni, zaś lasy (głównie w rejonie północno-wschodnim) tylko 3%.

edytuj Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: historia Afganistanu.

edytuj Gospodarka

Afganistan należy do najsłabiej rozwiniętych gospodarczo państw świata. PKB wyniósł 8,84 mld dolarów USA (dane szacunkowe z 2007), czyli zaledwie 270,1 dolarów na 1 mieszkańca, z czego 38 % dostarczyło rolnictwo, 24% przemysł, a resztę usługi.

Zasoby naturalne: gaz ziemny, ropa naftowa, węgiel, miedź, chrom, baryty, siarka, ołów, cynk, ruda żelaza, sól, kamienie szlachetne i półszlachetne są eksploatowane w ograniczonym zakresie, większe znaczenie ma jedynie wydobycie gazu (19,2 mln m³ w 2005) i surowców budowlanych, między innymi lazurytu. Kilka elektrowni wodnych wyprodukowało 754,2 mln kWh energii elektrycznej. Liczne zakłady rzemieślnicze rozrzucone po całym kraju produkują rozmaite wyroby włókiennicze, metalowe, skórzane oraz wyroby z drewna i inne. Rozwinięty jest przemysł spożywczy.

Główną gałęzią gospodarki jest niskotowarowe rolnictwo. Uprawia się głównie zboże (pszenica 2,7 mln ton, ponadto kukurydzę, jęczmień i ryż, także bawełnę, buraki cukrowe, trzcinę cukrową; w dolinach rzek - na terenach nawadnianych - kwitnie sadownictwo i uprawa winorośli - produkcja winogron 365 tys. ton.

Dobrze rozwinięta hodowla (częściowo koczownicza): owiec - 11 mln, kóz - 2,2 mln oraz wielbłądów i koni.

Transport bardzo słabo rozwinięty. Drogi liczą tylko 42,2 tys. km, w tym: 29 800 km szlaków nieutwardzonych (wskaźnik gęstości dróg wynosi zaledwie 6,51 km/100 km²), a jednocześnie nie istnieją tu jakiekolwiek linie kolejowe. W Afganistanie istnieje 1 200 km (w 2007) śródlądowych dróg wodnych. Najważniejszą arterię stanowi żeglowny odcinek rz. Amu Daria, po którym pływają statki o pojemności do 500 DWT. Ponadto istnieją gazociągi o łącznej długości 466 km. Główne lotnisko w Kabulu ma połączenie z kilkoma miastami za granicą. Poza Kabulem, w 2007 istniało 11 innych lotnisk o betonowych pasach startowych oraz 34 inne o nieutwardzonych lądowiskach. Międzynarodowe linie lotnicze znajdują się w Kabulu i w Kandaharze. Na całym obszarze kraju poważną rolę odgrywa nadal transport juczny.

Bilans handlowy niezrównoważony: eksport w 2006 wyniósł 274 mln dolarów, zaś import aż 3 823 mln dolarów. Główni partnerzy handlowi: Pakistan, USA, Indie, Niemcy, Rosja, Japonia i Iran. Z uwagi na utrzymujące się od kilkudziesięciu lat konflikty i prowadzone działania wojenne, gospodarka afgańska znajduje się w ruinie. Głównym produktem eksportowym, do niedawna, było opium, którego roczna produkcja wynosiła 4.000 ton. Produkcją opium trudnią się lokalni watażkowie usadowieni w poszczególnych rejonach kraju i czujący się bezkarni ze względu na słabość władzy centralnej.

edytuj Demografia

Liczba mieszkańców wynosi około 32 milionów 738 tysięcy, niemniej ludność jest rozmieszczona bardzo nierównomiernie. Główne skupiska to kotliny śródgórskie i oazy na obszarach północno-wschodniej części kraju; tereny wysokogórskie na północy i półpustynne na południowym zachodzie są prawie bezludne. Około 2 milionów ludności to koczownicy. Ponad 3 mln osób przebywa na emigracji, głównie w Pakistanie i Iranie. Skład narodowościowy jest zróżnicowany: żyją tu Pasztunowie - 53%, Tadżycy - 12%, Hazarowie i Uzbecy - po ok. 8% i Beludżowie. Tylko 23% ludności mieszka w miastach. Religią państwową jest islam. Poziom życia ludności i jej zdrowotność należą do najniższych w świecie; powszechnym zjawiskiem jest analfabetyzm - 79%.

  • dzieci i młodzież objęte nauczaniem (1990 r.) - 7-14lat=25%; 15-18lat=8%; 20-24lata=1,3%

Przyrost naturalny - jeden z najwyższych w świecie 2,97% w 2002 roku.

  • główne miasta: Kabul, Herat, Kandahar, Mazar-i Szarif
  • umieralność niemowląt: 166 na 1000 urodzeń żywych
  • średnia długość życia: 42,46 lat
  • 6690 osób na 1 lekarza (1990 r. - 13200 osób na 1 lekarza)
  • 2945 osób na łóżko szpitalne
  • 23% ludności żyje poniżej poziomu ubóstwa

edytuj Kultura

Zobacz więcej w osobnym artykule: kultura Afganistanu.

edytuj Etymologia nazwy

edytuj Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Afganistan
Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Afganistanu
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Afganistanie
p • d • e
Państwa Azji
Azja zaznaczona na mapie Ziemi
Terytoria zależne
Państwa nieuznawane
na arenie międzynarodowej
Terytoria autonomiczne
(stanowią integralną część państw)
  1. ↑ obecnie uznawana przez 2 państwa
  2. ↑ obecnie uznawany przez 1 państwo
  3. ↑ obecnie uznawana przez 2 państwa
  4. ↑ Obecnie jest to państwo in statu nascendi; działające na jej obszarze Palestyńskie Władze Narodowe zostały powołane w 1994 w wyniku porozumień z Oslo jako tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu do czasu uzyskania niepodległości przez Palestynę, kiedy to staną się organami nowego państwa
  5. ↑ obecnie uznawany przez 23 państwa

All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.